De eerste Chinese Twittergevangene
Twitteren – het kan riskant zijn. Kamerleden kunnen er door in de problemen komen. Ook andere gebruikers lopen meer risico dan ze denken. Zo kan hun identiteit worden overgenomen door een ander, zo bleek onlangs.
Maar nergens is het risico van dit verder toch onschuldige medium zo groot als in China. Daar is vorige maand een vrouw, Cheng Jianping, tot een jaar werkkamp veroordeeld omdat ze een twitterbericht heeft doorgestuurd (‘ge-retweet’). Cheng verdween op 27 oktober, de dag die haar trouwdag had moeten worden. Pas deze week werd bekend dat zij tien dagen vóór die heuglijke datum een vrijheidsstraf kreeg opgelegd vanwege een satirische twitterboodschap over anti-Japanse sentimenten in China. De oorspronkelijke tweet kwam van haar verloofde, Hua Chunhui, die de draak stak met de reactie van jonge nationalisten tijdens de hoogoplopende ruzie tussen China en Japan over een paar eilanden voor de kust. De jeugdige demonstranten lieten van hun afkeer blijken door Japanse producten te vernielen. ‘Dat is oude koek,’ twitterde Hua. ‘Als je echt indruk wil maken moet je nu naar Shanghai vliegen om het Japanse paviljoen op de Expo te vernielen.’ Chang stuurde dit berichtje door met de toevoeging ‘Ten aanval, jongeren!’ Dat had ze beter niet kunnen doen, want gevoel voor humor is niet de best ontwikkelde kwaliteit van de Chinese politie, en satire is dan ook nog eens een moeilijk soort humor. Ironie is er trouwens ook: Het tweetje, dat door niet meer dan drie mensen is doorgestuurd, kan door deze arrestatie wel eens de hele wereld over gaan. Ik nodig iedereen uit om hieraan bij te dragen en de Amnesty twitters hierover door te sturen.
Het is overigens niet de allereerste eerste keer dat een Chinees is opgepakt in verband met Twitter: vorig jaar werd de advocaat Tang Jingling gearresteerd omdat hij een les in sociale media, waaronder Twitter, gaf. Maar voor zover bekend twitterde hij daarbij niet, zelfs niet ironisch.
Twitter irriteert de censoren mateloos omdat het lastiger af te schermen en te controleren valt dan internet. Toch lukt het mensenrechtenactivisten om de mazen en lussen in de daarvoor opgetuigde technologie te vinden. Het is een mooi hulpmiddel: Ze kunnen elkaar via Twitterberichten snel te hulp schieten als iemand opgepakt of berecht wordt. Blijkbaar heeft Chang via Twitter al eens haar steun voor Liu Xiaobo uitgesproken, en dat is linke soep. Die naam noemen is momenteel alsof je een speld in een ballon prikt.
Zonder enige vorm van proces is Chang nu opgesloten. Het toont maar weer eens hoe gering de vrijheid van meningsuiting in China is, hoe groot de willekeur en hoe woedend de Chinese regering is over de toekenning van de Nobelprijs aan een vreedzame hoogleraar in de gevaarlijke literatuurwetenschappen.
Over de auteur
Nicole Sprokel (1957) is senior medewerker Politieke Zaken bij Amnesty International Nederland. Hiervoor werkte ze onder meer als journalist voor onderzoeks- en actualiteitenprogramma's van de KRO TV.
Andere bijdragen door Nicole Sprokel
Steun aan mensen, die aanzetten tot geweld, satirisch of niet, zou niet Amnesty’s prioriteit moeten zijn. Hier kan China zich relatief makkelijk tegen verweren, en dit kan afbreuk doen aan Amnesty’s geloofwaardigheid. Terwijl er in China toch zo’n ruime keuze is aan MR schendingen, waarbij de slachtoffers zich absoluut geweldloos hebben gedragen, in woord en daad.
Deze site is niet onder AI verantwoordelijkheid, maar gebruik van de functie van AI woordvoerder geeft er voor de buitenwereld toch een officieel tintje aan.
Voorzichtigheid is altijd en overal geboden, ook op internet. Maar ook wanneer je zegt dat Amnesty hiermee a.h.w. “aanzet tot geweld steunt”. Steun aan mensen die Twitteren dat zij het er niet mee eens zijn dat Liu Xiaobo gevangen is gezet voor 11 jaar vanwege zijn vredelievende en humane visie om zijn land te bevrijden van de zware laag geweld, intimidatie en onrechtmatige gevangenneming die er heerst is mijns inziens hard nodig. Stel je voor dat jij een dergelijke tweet plaatste en gevangen werd gezet, zou je dat normaal vinden? In ons land zou je gesteund worden wegens “vrijheid van meningsuiting” en dat zou je normaal vinden.
Oproepen tot geweld kan inderdaad strafbaar zijn. Maar dat was haar intentie helemaal niet. Het punt is dat Cheng Jianping niet de kans heeft gehad dat aan een onafhankelijke rechter uit te leggen. In China kan de lokale politie mensen zonder tussenkomst van een rechter tot vier jaar dwangarbeid opleggen. De straf wordt regelmatig gebruikt om critici en activisten een tijd uit de roulatie te halen en anderen te intimideren. Dat is in dit geval ook gebeurd.
Ik weet niet waarom Mw Muller er een denkbeeldige tweet voor Liu Xiaobo bijhaalt.
Als ik in NL een tweet met een oproep naar Amsterdam te reizen om bepaalde gebouwen te vernielen zou doorsturen met de toevoeging “Ten aanval, boze jeugd”, zou ik inderdaad verwachten opgepakt te worden.
Ik zou wel op een eerlijk proces hopen, daarin heeft Mw Sprokel gelijk. Mijn punt was dat Amnesty het recht op vrije meningsuiting en eerlijk proces in China misschien beter had kunnen aankaarten voor een van de vele gevallen waar niet tot geweld wordt opgeroepen (bedoeld of niet).