Iedereen heeft schuld, behalve Shell
Er stond een lange rij voor de ingang van het Kamergebouw. Een goed teken! Samen met Audrey Gaughran van het Internationaal Secretariaat van Amnesty International was ik op weg naar de rondetafel over Shell in Nigeria. Zij zou hier namens Amnesty het woord gaan voeren. De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (ELI) wilde duidelijkheid krijgen over wat er gaande is in de Nigerdelta, wie verantwoordelijk is voor de grootschalige milieuvervuiling en mensenrechtenschendingen en wat eraan gedaan kan/moet worden.
Sharon Gesthuizen (SP) is al jaren bezig om de problematiek in de Nigerdelta en de betrokkenheid van Nederland daarbij door de aanwezigheid van Shell, hoger op de politieke agenda te krijgen. Zij reisde in december 2010 naar Nigeria om met eigen ogen te zien hoe de vork in de steel zit (Zie het dossier Nigeria van de SP). Ook Sjoera Dikkers (PvdA) ging begin deze maand zelf op onderzoek uit en sprak ter plaatse met betrokken partijen. De commissie ELI steunde het voorstel om door diverse betrokkenen uit te nodigen de onderste steen boven te krijgen. Voor zover ik weet is dit de eerste keer dat milieu- en mensenrechtenproblematiek in het buitenland waarbij een Nederlandse multinationale onderneming betrokken is, de parlementaire aandacht krijgt die het verdient.
Hoeveel duidelijkheid er vandaag is verkregen is nog wel een vraag. De bijdrage van Shell was oppervlakkig en gerichte vragen werden makkelijk ontweken. Shell blijft wijzen naar alle partijen, behalve naar zichzelf, als het gaat om oorzaken van en oplossingen voor de problemen. Lastig om dan vooruitgang te boeken. Shell erkende dat regulering door de Nigeraanse overheid zwak is. Extra regulerende maatregelen vanuit Nederland zouden echter nergens toe leiden. Voorts stelde Shell transparant te zijn en overal dezelfde standaarden te hanteren, ook al is implementatie soms lastig.
Dat het regelmatig roepen van cijfers iets anders is dan transparantie is wel doorgedrongen tot de Kamerleden. Amnesty heeft dit benadrukt en aangedrongen op publicatie van onderzoeksrapporten en bewijsmateriaal om cijfers over o.a. sabotage te onderbouwen. Ad Koppejan (CDA) suggereerde het betrekken van een onafhankelijke derde partij bij het beoordelen of een vervuilde lokatie goed is opgeruimd. Iets om op voort te borduren. Het is van groot belang dat de rondetafel op korte termijn wordt opgevolgd door een Algemeen Overleg met minister Verhagen. Amnesty zal dan met concrete voorstellen komen om transparantie en toegang tot recht voor Nigeriaanse slachtoffers te verbeteren.
Over de auteur
Jeanet van der Woude is senior medewerker Politieke Zaken bij Amnesty International.
Andere bijdragen door Jeanet van der Woude
Shell bekent geen schuld: maar de zitting was ook niet bedoeld als biecht. De Kamercommissie wilde zich informeren en zien waar (de wetgevende macht in) NL kan bijdragen aan verantwoord ondernemen door multinationals in de Niger Delta en in andere gebieden in Westelijk Afrika.
Inderdaad een verwarrende verzameling percentages sabotage: 98% (voor 2009), 70% (laatste 5 jaar), 80% (2010 voorlopig). Zelfs als de 98% niet onjuist is, is het misleidend van Shell dit percentage prominent naar voren te schuiven, maar op de zitting gebeurde dat niet meer. UNEP is bezig omvang, oorzaak en remediatie van de olielekken te onderzoeken, en tot zij klaar zijn lijkt het me niet zo nuttig hierover verder te twisten.
Interessanter is de vraag wat de hoorzitting zou kunnen gaan opleveren voor de mensen in de Niger Delta. Twee adviezen vielen me op.
Een algemeen gezondheidsonderzoek van de lokale bevolking in de Delta om te zien of er effecten zijn van de oliewinning (door vergelijk met de Nigeriaanse bevolking in het algemeen?). In nu door Shell gepubliceerde Impact Assessments van olieprojecten wordt wel veel aandacht besteed aan het milieu, maar niet of veel minder aan de gezondheid van de mensen.
Shell werd gevraagd de Nigeriaanse milieuautoriteiten te helpen deskundigheid op te bouwen inzake de Impact Assessments.
Nog belangrijker lijkt het mij als de Impact Assessments zo geschreven worden en de lokale bevolking zo voorgelicht wordt, dat zij echt kunnen meedenken en meebeslissen over olieprojecten in hun achtertuin. Alsof Barendrecht in de Niger Delta lag.
Het was een goede zet van de NGO’s ook de Nigeriaanse stem te laten horen; het verwonderde me dat Shell de (Nederlandse) directeur van Shell Nederland zond en niet de Nigeriaanse directeur van Shell Nigeria. Anders lijkt het een beetje een ouderavond: veel gepraat over Nigeria en Nigerianen, maar ze zijn er niet bij. En daar gaat het toch ook om, dat indien nodig niet-Nederlanders hier hun zaak kunnen bepleiten waar het hier gevestigde personen en bedrijven betreft.
Als je alleen als Shell voor ogen hebt om je te verijken via gewone mensen, dan mis je de plank in zijn geheel.
Shell krijgt de rekening gepresenteerd een van deze dagen.
Shell, open your eyes now!!
Take the wright action now, before it is to late..