Mensenrechten Vandaag

Het is druk in de stad. Boeren uit de wijde omgeving zijn naar Nanking gekomen. Ze verdringen zich, maar voor wat? Dan komt een oude legertruck de hoek om. Drie kaalgeschoren mannen staan voorin de laadbak. Ze hebben een bord om de nek met Chinese karakters, kop naar beneden geduwd door een jonge soldaat. De rest van de truck is gevuld met nog veel meer soldaten. De bajonetten blikkeren in de zon. En dan volgt nog een truck, nog een en nog een.

Wat is dit, vraag ik de vrouw die naast me staat. Het blijken ter dood veroordeelden te zijn, op weg naar hun executie. Die executie vindt plaats in het stadion even buiten de stad. Ze krijgen een kogel in de nek. De familie moet de kosten van die kogel betalen, 10 cent. Niemand van de omstanders twijfelt aan de schuld van de mannen die ter lering en vermaak aan het volk worden getoond. ‘Rotte appels, die moet je verwijderen uit de mand, anders infecteren ze de rest.’

Eerder had ik al aanplakbiljetten gezien in de stad. Witte posters met namen en misdaden in zwarte karakters en in rood een grote, sierlijke V erdoorheen geschilderd. Het voelt middeleeuws, massa’s mensen die uitlopen om een executie te zien. Ik ga niet naar het stadion.Een week later zit ik op mijn kamer op de universiteit. Ik hoor rumoer op straat. Onder mijn raam door dezelfde vrachtwagens, kaalgeschoren mannen en bajonetten. Ik tel er tien. Met meestal drie terdoodveroordeelden erop.

Het is 1983. We zitten middenin de campagne tegen ‘geestelijke vervuiling’. Sinds 1979 staat de Chinese deur op een kier, daarom kan ik ook een jaar in Nanking studeren. Maar de openheid gaat met horten en stoten. In deze campagne wordt van alles aangepakt: moord en doodslag natuurlijk, en corruptie. Maar soms is het blijkbaar dringend nodig om het stelen van fietsen te ontmoedigen en dan staan er fietsendieven op de posters met de rode V.

Als toeschouwer kan ik op dat moment niet veel doen, maar ik besef dat het belangrijk is dat informatie uit dit gesloten land doorsijpelt naar de buitenwereld. De executies worden geregistreerd door internationale mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International. Door het optellen van al die executies in het hele land ontstaat er een duidelijk patroon. En dat patroon leidt tot een actie tegen de doodstraf in China.

Ardi Brouwers is
Adjunct hoofdredacteur
van Radio Nederland
Wereldomroep.