Mensenrechten Vandaag

Ze lijken oersaai, die vergaderingen bij de Verenigde Naties, maar de discussie die daar afgelopen week over wapenhandel werd gevoerd kan letterlijk miljoenen levens redden. Voor Amnesty en andere organisaties, die al jarenlang campagnevoeren voor een Wapenhandelverdrag, is zo’n bijeenkomst dus bloedstollend. The devil is in the detail, zei een lobbyende collega. Want voor je het weet kan één land zo’n verdrag straks blokkeren met een veto.

Over de noodzaak voor zo’n verdrag zijn de meeste staten het wel eens. De handel in conventionele wapens is volledig uit de hand gelopen. Het is een dodelijke bedrijfstak waarop de economische crisis maar geen vat lijkt te krijgen: Jaarlijks wordt er voor bijna zestig miljard dollar aan wapens en wapentuig verhandeld en de groei is er nog lang niet uit. Elke dag worden met die wapens zeker 1500 mensen gedood en jaarlijks miljoenen mensen verwond. Duizenden mensenrechtenschendingen worden elk jaar gewapenderhand begaan. Amnesty heeft wel eens becijferd dat bij zo’n 60% van alle individuele schendingen tussen 1991 en 2002 (bij conflicten, maar ook in vredestijd) met kleine en lichte wapens werd begaan. Het aantal kogels dat jaarlijks wordt geproduceerd kan elke wereldburger twee keer doden. Toch is deze booming business slechter gereguleerd dan de handel in bananen.

Sinds 2003 voert Amnesty dan ook campagne om de wapenhandel beter onder controle te brengen. Er moet een ‘Gouden Regel’ gelden dat internationale wapenleveranties stuk voor stuk moeten worden beoordeeld op het substantiële risico dat zij gebruikt worden voor ernstige mensenrechtenschendingen.

Het punt is natuurlijk dat wapens vaak in de verkeerde handen terechtkomen. Zo beschreef Amnesty in oktober hoe wapens, munitie, pantservoertuigen en ander wapentuig uit Rusland, België, de VS, Duitsland, Italië én Nederland gebruikt werden om vreedzame protesten in Tunesië, Egypte, Syrië en Jemen neer te slaan. Sinds de opstanden in Egypte uitbraken zijn zeker nog drie Amerikaanse scheepsladingen traangas en ander materiaal naar Egypte verscheept, terwijl bekend was dat de veiligheidstroepen gewelddadig tegen demonstranten optraden. In februari bleken Chinese en Russische wapens het conflict in Darfur verder aan te jagen.

De komende maanden zijn dan ook belangrijk om staten te overtuigen van het belang van een solide en sterk wapenhandelsverdrag. Vooral de potentiële dwarsliggers, zoals Rusland, de VS, China en Pakistan. Laten dat nou ook net een paar van de grootste wapenhandelaars zijn.