Mistige handel met dodelijke afloop

Terwijl een uiterlijk onbewogen Charles Taylor gisteren het vonnis van het Sierra Leone Tribunaal aanhoorde dacht ik terug aan wat activiste Florella Hazely in 2006 zei: ‘Onze bevolking heeft gruwelijk geleden onder de effecten van ongecontroleerde wapenhandel. En nog steeds.’ In een rapport over de geglobaliseerde wapenhandel legde ze haar vinger op de zere plek:  ‘Wij maken die wapens niet zelf, maar ze komen hier wel terecht.’ Zou ze opgelucht zijn over Taylor’s veroordeling? Al was er veel blijdschap in Sierra Leone, de woorden van Hazely wijzen daar niet op. Taylor is en belangrijke vangst, maar nog steeds het topje van de ijsberg. De wapenhandel floreert als nooit tevoren.

De angstaanjagende beelden van de gedrogeerde en verwilderde jongemannen, zwaaiend met hun AK47 of granaatwerper, waren een levende illustratie van het gemak waarmee nationale wetgeving en zelfs een VN-wapenembargo omzeild konden worden.  Charles Taylor verkocht de rebellen wapens voor diamanten, maar wie verkocht de Liberiaanse president Taylor die wapens, en waar kwamen ze vandaan? De wapenhandel naar Liberia en Sierra Leone is een voorbeeld van hoe handige handelaars de zwakte van het systeem uitbuiten. Ze zetten een doolhof van bedrijfjes op, geven valse gegevens op, maken gebruik van allerlei vervoerders en tussenpersonen en verbergen betalingen via buitenlandse bankrekeningen en financiële dienstverleners. De route laten ze vaak via derde landen, waar geen VN-embargo geldt, verlopen. Ze maken de keten zo complex en ondoorzichtig dat individuele tussenpersonen kunnen ontkennen ooit betrokken te zijn geweest bij het schenden van een wapenembargo. Corrupte ambtenaren doen de rest.

Zo kocht Victor Bout, de ‘koopman van de dood’, wapens en munitie in voormalige Sovjetrepublieken waar geen controle meer was op de wapenopslagplaatsen. Via een internationaal netwerk van zo’n 30 brievenbusfirma’s (in België, Bulgarije en Zuid-Afrika) die voortdurend van naam of eigenaar veranderden en met behulp van de grootste particulier Antonov-vloot ter wereld verscheepte hij miljoenen wapens naar allerlei conflictgebieden, zoals West-Afrika. Toch werd Bout, die model stond voor de hoofdpersoon in de film ‘Lord of War’, op 5 april tot 25 jaar cel veroordeeld.  YouTube Preview Image

Maar het vonnis tegen de man kwam niet voort uit de ontelbare aanwijzingen van zijn betrokkenheid bij wapenhandel naar de brandhaarden van de wereld. Het was door een undercoveroperatie van Amerikaanse agenten van de Drugs Enforcement Agency dat Bout tegen de lamp liep. Hij ging in een hotel in Bangkok in op het verzoek om 100 draagbare luchtdoelraketten en 5000 AK47’s aan zogenaamde FARC-vertegenwoordigers te verkopen. Dat deze wapens Amerikaanse burgers zou kunnen treffen was de insteek voor de rechtszaak. Daarmee is dus nog niets gezegd over de wapens die, zoals iedereen vermoedt, dankzij hem in Sierra Leone terechtkwamen.

Met de veroordeling van Taylor en Bout is enigszins recht gedaan aan het leed van ontelbare slachtoffers van moord, de mensen die hun armen of benen verloren, verkracht werden, tot seksslaaf werden gemaakt of als kindsoldaat werden ingezet, gehersenspoeld en gebrandmerkt. De tienduizenden doden, honderdduizenden gewonden, twee miljoen ontheemden. Maar om dit soort nachtmerries te voorkomen is meer nodig:  Een robuust Wapenhandelverdrag. Op naar New York!

Over de auteur

Nicole Sprokel (1957) is senior persvoorlichter en woordvoerder bij Amnesty International Nederland. Zij was ook actief als medewerker politieke zaken, en als lobbyist betrokken bij de VN-top in New York over het Internationale Wapenhandelverdrag. Hiervoor werkte ze onder meer als journalist voor onderzoeks- en actualiteitenprogramma's van de KRO TV.
Andere bijdragen door

27

04 2012

Over Mensenrechten Vandaag

Op dit weblog schrijven Amnesty-medewerkers over mensenrechten. Over Amnesty-rapporten en actuele gebeurtenissen. Over wat er in het nieuws is, en wat in het nieuws zou moeten zijn.

 
Mensenrechten Vandaag draait op WordPress MU. Gebaseerd op Yashfa ver. 1.7 door WP GPL
Entries (RSS) and Comments (RSS).