Mensenrechten Vandaag

Demissionair minister Opstelten wil dat alle politieagenten stroomstootwapens gaan gebruiken.  Arrestatieteams die het wapen een tijd mochten uitproberen waren er positief over, en volgens het ministerie willen veel agenten er graag mee op pad. ‘Incidentenpolitiek,’ zei de Nederlandse Politiebond bij de NOS . Geef politieagenten eerst maar eens meer tijd voor training met de huidige wapens (pistool, wapenstok, pepperspray), en denk goed na, want het gebruik is niet zonder risico.

Dat klopt. Dit is een potentieel dodelijk wapen, en het moet dus zeker niet als alternatief voor de wapenstok gebruikt worden. Toen in februari van dit jaar de 500ste dode viel na een stroomschok met een politiewapen riep Amnesty International de VS  op het gebruik van de Taser beter te reguleren. In 2008 publiceerde Amnesty een onderzoek waaruit blijkt dat in de Verenigde Staten sinds 2001 zeker 334 doden waren gevallen na een stroomstoot met een Taser, het meest gebruikte merk van deze wapens.

De fabrikant beweert dan wel dat het een veilig wapen is, sterker nog: dat het mensenlevens redt,  maar dat klopt alvast niet voor mensen met hartproblemen. Voor hen kan de stroomstoot van 50.000 volt dodelijk zijn. Of iemand hartpatiënt is valt vanaf de buitenkant natuurlijk moeilijk te beoordelen, dus de zorg van de politiebond is terecht. Het is dan ook zorgelijk dat er in de evaluatie van de proef met de Taser door arrestatieteams alleen wordt gewaarschuwd dat het wapen niet moet worden gebruikt bij mensen met zichtbare gezondheidsproblemen. Ook mensen die drugs of alcohol gebruiken en zeer geagiteerd zijn lopen grote risico’s als ze ge-tasered worden. Agitatie is geen uitzondering in situaties waarbij een politieagent naar zijn wapen grijpt, dus ook dat lijkt me een moeilijke afweging.

Gebrek aan training zou een reden kunnen zijn dat het wapen in de VS tot dodelijke slachtoffers leidt, maar belangrijker nog is dat de Amerikaanse politie ruime bevoegdheden heeft om geweld te gebruiken waar dat feitelijk onnodig is: 90% van de overledenen waren ongewapend. In tientallen gevallen leidde dat tot een arrestatie met dodelijke afloop.  Agenten gebruikten de Taser in die gevallen meermaals, of van te dichtbij, ondanks waarschuwingen dat dit ernstige problemen kan veroorzaken voor het hart en de ademhaling. In de VS werd het wapen ook in de gevangenis gebruikt, en in situaties waarbij mensen geen kant op kunnen. Opvallende uitwassen waren het taseren van een elfjarig meisje, en van zwangere vrouwen en demente ouderen.

Als de Taser gebruikt wordt als een alternatief voor de wapenstok is misbruik ook in Nederland niet uit te sluiten. Het wapen is licht en gemakkelijk in het gebruik, te gemakkelijk misschien. Het is ook weinig geruststellend dat 71% van de Nederlandse politieagenten nu al vindt dat ze te weinig training krijgen voor optreden in risicovolle situaties. Onderzoekers van de Politieacademie, die de invoering van stroomstootwapens evalueerden, vinden dan ook dat het verstandig is om stroomstootwapens alleen beschikbaar te stellen aan goed opgeleide agenten. Gedegen training is dus een ontzettende goed idee, en het besef dat stroomstootwapens potentieel dodelijk zijn moet dan meteen in de eerste les behandeld worden.