Waar we het over eens zijn 

Wat gaat 2017 ons brengen? Vrees of hoop? In 2016 zagen we hoe angst en polarisatie het vaak wonnen van mensenrechten. Kunnen we dat in 2017 veranderen?

De vooraanstaande mensenrechtenverdedigers Leyla en Arif Yunus, komen na een slopende gevangenisstraf aan op Schiphol in april 2016.

De vooraanstaande mensenrechtenverdedigers Leyla en Arif Yunus, komen na een slopende gevangenisstraf aan op Schiphol in april 2016.

Als mensenrechtenorganisatie weet Amnesty veel van de vrees. We werken immers voor mensen die vrezen voor hun veiligheid of leven. En hoop? In elk geval weten we dat hoop geen luchtspiegeling is, geen zoethoudertje, geen loos ideaal. Hoop is essentieel voor het leven.

In 2016 werd hoop gebracht door de Witte Helmen in Syrië, door Leyla en Arif Yunus uit Azerbeidzjan, en door dokter Pietro Bartolo op Lampedusa. Door VN-vredesmachten, Artsen zonder Grenzen en Amnesty International. Door mensen in Nederland en daarbuiten die zich te weer stelden tegen polarisering en discriminatie.

Geschokt vertrouwen
Helaas was 2016 ook een jaar van humanitaire rampen en van geschokt vertrouwen in overheden, politiek en instituties. 

En 2017? In 2017 blijven grote maatschappelijke – en dus politieke- problemen vragen om een  gezamenlijke aanpak en om goed overleg. Dat geldt zeker bij grensoverschrijdende problemen zoals migratie, klimaat en terrorisme. Maar gaat dat lukken?  We zijn het namelijk zo vaak over zo veel dingen oneens. We worden het niet eens over beleid, cultuur of identiteit. En nog minder over de gevoelens die daarmee gepaard gaan.

Hét vertrekpunt
Kunnen we het ergens wél over eens zijn? Kunnen we uitgaan van een gemeenschappelijk vertrekpunt? Het antwoord is: ja. Dat vertrekpunt is al bijna zeventig jaar geleden bedacht en sindsdien door meer dan 190 landen onderschreven: de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens.

De UVRM uit 1948 is het antwoord op een verdeling in wij en zij. Ze is de gedeelde grondslag ongeacht nationaliteit, politieke voorkeur, geloof, seksuele geaardheid of huidskleur.

Mensenrechten vragen om emotie én overtuiging. Mensenrechten kunnen niet alleen maar een koele juridische afweging zijn. Ze vereisen solidariteit, betrokkenheid en de inzet voor menselijke waardigheid waardoor hoop een kans krijgt. Mensenrechten gaan onvermijdelijk gepaard met ongemak. Ze vereisen dat we opkomen voor de rechten van iedereen. Ook als we moeite hebben met het doel of de plek van demonstraties, of het niet eens zijn met onderdelen van een partijprogramma.

De Russische milieuactivist Jevgeni Vitisjko belandde na zijn arrestatie begin 2014 in een strafkolonie. Daar ontving hij 20.000 brieven van over de hele wereld. Iets meer dan een jaar geleden, op 22 december 2015, kwam hij vrij. Hij schreef aan Amnesty:  ‘Die brieven waren aanmoedigingen om vol te houden en de hoop niet te verliezen. En dat deed ik, volhouden en hoop houden. Ik vind politieke ideeën niet belangrijk. Wat voor mij telt zijn de morele waarden van mensen en de goede dingen die mensen proberen over te brengen.’ 

Mensenrechten als kader en ondergrens
Mensenrechten bieden een kader en een ondergrens bij discussies over discriminatie en de vrijheid van meningsuiting. Ze markeren de grens van het toelaatbare. En herinneren ons eraan dat wij, en ieder ander, het recht hebben om te leven in menselijke waardigheid. 

Mensenrechten beschermen ons tegen willekeur en rechtsongelijkheid. Als we mensenrechten serieus nemen, hebben we een gemeenschappelijk vertrekpunt en een ondergrens. Mensenrechten: daarover kunnen we het eens zijn. 

Op een hoopvol 2017!  

 

 

 

(1953) is directeur van Amnesty International Nederland. Hiervoor werkte hij o.a. bij Vluchtelingenwerk Nederland. Hij woont in Utrecht.
  • Rene Boezaard

    DE VN vredesmacht als positief zien ? Kunt u dat uitleggen aan de Mozambikaanse kinderen die misbruikt zijn door deze VN soldaten ?

  • Gerard_1

    Zoals zo vaak weet ik bij de heer Nazarski – wiens tekst vast nog even langs de afdeling communicatie is gegaan – niet met wie ik van doen heb. Is hij de doorevoluering van de Rooms-katholieke priester die in de jaren zestig radicaliseerde, met behoud van het zalvende? Kunnen we van hem binnenkort ook teksten verwachten als:

    “Laten wij zacht zijn voor elkander, kind –
    want, o de maatloze verlatenheden (..)
    Laten wij (..) maar niet het trotse hoge woord van liefde spreken, (..) En laten wij
    omdat wij eenzaam zijn (..) binnen een laatste droom gemeenzaam zijn. (..)
    Voor we elkander weer vergeten”

    Sommigen vinden zulke stemmigheid hoopvol.

    Positief kan men van mening zijn dat Nazarski in elk geval niet het MEDELIJDEN vooropstelt in de omgang met de mensenrechtelijk geschonden medemens.

    Toch draagt Nazarski’s ‘HOOP’ op dezelfde wijze bij aan de voortgaande ‘humanitarisering’ van mensenrechten. Het is de hoop van arts Pietro Bartolo van wie Nazarski al eerder gememoreerd heeft dat die hem persoonlijk zo inspireert. Bartolo ontfermt zich klassiek humanitair over nooddruftigen.

    “Hoop is geen luchtspiegeling, geen zoethoudertje, geen loos ideaal. Hoop is essentieel voor het leven”. Amen. Wilt u uw geloof privé belijden en niet Amnesty-sympathisanten lastig vallen met uw particuliere overtuigingen dan wel worstelingen om behoud van uw geloof?

    Na al dit gezweef gebruikt Nazarski ‘hoop’ om bokken van schapen te scheiden. En doet doodleuk alsof de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens ons verbindt. We blijken lid van een grote familie. Als we tegenstribbelen, herinnert Nazarski ons er aan dat anderen deze verklaring ooit voor ons ondertekend hebben.

    We zitten vast aan een contract…

    Gelukkig heeft er lak aan hebben geen enkele juridische consequentie!

    Vervolgens gaat Nazarski nu toch echt stevig moraliseren. “Solidariteit, betrokkenheid en de inzet voor menselijke waardigheid” zijn nodig. Anders kwijnt de hoop weg! Dat moeten we niet hebben! Stel je voor!

    Ook de dankbare ontvanger van attenties van de Amnesty-achterban komt weer voorbij en wordt retorisch ingezet om voluit een apolitieke koers te varen: “Ik vind politieke ideeën niet belangrijk. Wat voor mij telt zijn de morele waarden van mensen en de goede dingen die mensen proberen over te brengen.”

    Tuurlijk. Hoop is mooi, net zoals goede bedoelingen.

    Op het eind komt dan de aap uit de mouw. De wens blijkt de hele tijd de vader van de gedachte. Als iedereen zou meewerken, dan zouden mensenrechten een kader kunnen zijn. Enz. “Als we mensenrechten serieus nemen, hebben we een gemeenschappelijk vertrekpunt en een ondergrens. Mensenrechten: daarover kunnen we het eens zijn. “

    Maar we zijn het niet eens. Afgelopen dagen zag ik zeker één Amnesty-medewerker onderstaand BBC-bericht doortwitteren. Journaliste Carolien Roelants deed het gisteren ook en twitterde begeleidend: “Goede vraag (en goed artikel). Antwoord is helaas: Ja. Are we heading towards a ‘post human rights world’?” . http://www.bbc.com/news/world-europe-38368848

    Daarover zou ik dhr Nazarski graag eens een doorwrocht betoog zien schrijven. Iets met veel juridische redeneringen, filosofische argumentatie, of getuigend van politicologische kennis.

    Een bepaald slag mensen smult van dit soort dagsluitersteksten. Zelfs Petra Stienen, die dezelfde blijmoedigheid verbreidt, maar wiens présence toch nooit de wijwaterkwast voor de geest doet zweven, juicht de verwante advertentie van Amnesty’s reclamebureau BVH vandaag toe (‘Laten we oog hebben voor wat ons bij elkaar brengt’).

    Maar zoden aan de dijk zetten doet zulk impliciet of expliciet moreel terechtwijzen van andersdenkenden mijns inziens niet, en draagt eerder bij aan de (verdere) marginalisering van mensenrechtenactivisme.

    Doe eens aan politiek en strijdt met open vizier.

    Ik geef toe dat de juridische mensenrechten behoorlijk saai zijn. Maar pushen van “menselijke waardigheid” of het anachronistisch oppoetsen van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens tot seculiere Tien Geboden van deze tijd biedt mijns inziens geen levensvatbaar alternatief.

  • Pingback: Amnesty roept elites, gutmenschen en tokkies op tot verbinding - Joop()

  • http://www.rijnenijsselenergie.nl hielko plantenga

    * Politiek begint ermee dat men in gesprek gaat, dus niet Geert Wilders navolgt in het alleen zenden.

    Amnesty doet niet aan politiek, wat niet wil zeggen dat een doorwrocht filosofisch artikel over mensenrechten niet op z’n plaats zou zijn, op persoonlijke titel zou ik dat zeker waarderen, bijvoorbeeld iets in de geest van wat vooraf ging aan de mensenrechten UVRM zoals we die nu kennen: werkelijk universeel of westerse samenleving dienend. Een Verklaring, hoe nobel ook, is niet hetzelfde als een wet en bovendien speelt de VN een belangrijke rol in dit geheel: de weeffout is dat staten soeverein mogen zijn. De soevereine rol moet nu juist de mensenrechten toekomen, niet individuele staten. Waar dat toe leidt is dagelijks in t nieuws. Amnesty zou een voorzet kunnen doen maar doet dan juist mee aan de politiek wat zij niet wil: zij heeft zich door deze opstelling buiten de werkelijkheid geplaatst: er moet eerst wat gebeuren, vervolgens constateert Amnesty na onderzoek schending van mensenrechten, dan volgt actie, met wisselend sukses: dit is een vicieuze cirkel. Tijd voor een nieuwe Magna Carta? In gesprek gaan is een goede start.