Mensenrechten Vandaag

Vanochtend een evaluatie op ons vertrouwde plein over de actie die we gisteren voerden. Iedereen is erg enthousiast over het resultaat.

We organiseerden flash mob waarbij alle activisten in een lange rij zwijgend naar het meest bezochte strand liepen. We droegen allen een zwart t-shirt met een nummer op onze rug geplakt. De nummers waren het symbool van de migranten, die niet als mensen worden gezien, maar als aantallen. Eenmaal op het strand liepen wij langzaam de zee in en draaiden ons langzaam om richting de toeristen, die het gebeuren heel nieuwsgierig gadesloegen. Daarna hebben wij borden met onze boodschappen in verschillende talen laten zien. Op de borden stond “Wij zijn tegen de push-backs” of “Wij zijn het niet eens met de akkoorden tussen Italië en Libië”). Dat moment was heel aangrijpend. Er was een bijzondere stilte op het strand. Daarna kwam er een groot applaus van de mensen die ons hadden gevolgd.

Daarna zijn wij dieper de zee ingelopen en vormden we met z’n allen een enorme menselijke “S.O.S”. Dit is de boodschap die wij aan Europa sturen om migranten niet in gevaar te brengen. De foto’s zijn fantastisch.

We besluiten dit kamp met een gevoel van tevredenheid en motivatie. Wij blijven ons de komende maanden en jaren voor vluchtelingen en migranten inzetten en van Lampedusa houden.

Vanochtend zijn alle activisten bezig geweest met het voorbereiden van de actie die we morgen gaan doen op het eiland . Vorig jaar had Amnesty Italië al een kamp voor Italiaanse activisten georganiseerd. Toen schreven zij met gebruik van hun eigen lichamen een enorme “GRAZIE” (dankjewel) op het mooiste strand, l’Isola dei Conigli. Een uiting van dank voor de inwoners van Lampedusa, die hun solidariteit met de migranten in moeilijke tijden hadden getoond.

Dit jaar vragen wij Italië om geen afspraken met Libië te implementeren die irreguliere migratie beperken. In Libië worden migranten, met name uit sub-Sahara-Afrika, nog regelmatig mishandeld en vastgezet. Ook vragen wij andere Europese landen en instellingen om hun solidariteit te tonen. Zij mogen niet de andere kant opkijken en denken dat dit slechts een kwestie van geografische ligging is.

Tijdens de lunch op het “Amnesty Plein” op de camping ontmoeten wij Stefano Liberti, de regisseur van de goede documentaire “Mare Chiuso” (Closed Sea) die het terugsturen van migranten door Italië beschrijft. Stefano verzamelt verhalen van mensen die nadat zij gedwongen teruggestuurd werden naar Libië, uiteindelijk in het vluchtelingenkamp in Choucha (Tunesië) terecht zijn gekomen. Daar wachten zij nu al anderhalf jaar om overgeplaatst te worden naar de VS, Canada, Australië of Noorwegen. Hier ook weinig solidariteit van de  EU voor mensen die van zo dichtbij aan een oorlog moesten ontstappen.

Vanavond gaan we met z’n allen naar het “Lampedusainfestival”. Het is een vierdaags festival dat vier jaar geleden door een lokale organisatie is opgericht om “de ander te ontmoeten”. Er worden films vertoond en culturele gebruiken gedeeld om de  integratie te bevorderen. Een mooie gelegenheid om de inwoners van Lampedusa en de toeristen te ontmoeten en ze uit te nodigen voor de actie van morgenochtend.

Een dankwoord op het strand van Lampedusa in 2011, dankbaarheid voor de solidariteit van de inwoners.

De afgelopen dagen heb ik met een aantal vertegenwoordigers van de lokale gemeenschap gesproken. Met de priester, don Stefano, met Elena van Legambiente, een organisatie die de natuur van het eiland beschermt en met de burgemeester Giusy Nicolini. Allemaal heel bijzondere en inspirerende mensen.

Vooral burgemeester Giusy Nicolini heeft een duidelijke mening over het migrantenprobleem. Zij weet heel goed wat “haar” Lampedusa voor de migranten moet doen. Lampedusa en haar bevolking staan altijd klaar om mensen op zee te redden en hen op te vangen. Zij, maar ook de andere mensen op het eiland die wij gesproken hebben, zijn tegen de het terugsturen van mensen naar het land waar ze vandaan komen. Iedereen die deze mensen van boord heeft zien komen, begrijpt dat je geen andere keuze hebt.

De grootste toestroom van vluchtelingen en de grootste problemen voor Lampedusa begonnen in februari 2011. Tijdens de revolutie in Tunesië vertrokken honderden jonge mannen op zoek naar een veilige haven en een betere toekomst. Zij wilden naar Europa, en Lampedusa betekent voor veel mensen: de poort van Europa. Tussen 9 februari en 4 april 2011 was de situatie heel ernstig. Er waren periodes dat er 1000 mensen per nacht op het eiland aankwamen. Eind maart waren er meer dan 10.000 Tunesiërs. Niemand telde ze meer. Lampedusa raakte gewend aan de grote toestroom van vluchtelingen en migranten op haar grondgebied. In de afgelopen jaren heeft het eiland duizenden vluchtelingen op moeten vangen.

Afgelopen jaar was het een uitzonderlijke situatie omdat de Tunesiërs, na hun aankomst op het eiland, niet naar het vaste land werden gebracht. Ze werden aan hun lot overgelaten. Zonder opvang, zonder water of voedsel, zonder toiletten of douches. De Lampedusani zelf hebben zij geholpen.

Het is mijn derde dag op Lampedusa, het Italiaanse eiland in de Middellandse zee. Het is het eiland dat de afgelopen jaren zoveel in het nieuws is geweest door de stroom van vluchtelingen en migranten uit Noord-Afrika. Iedereen heeft wel foto’s gezien van bootvluchtelingen die gered zijn op zee. Of gehoord van overvolle bootjes die in de golven zijn verdwenen. Maar allemaal staken ze de Middellandse zee over om te ontsnappen aan vervolging, bedreiging of armoede in eigen land.

De vluchteling die geluk heeft komt aan op Lampedusa, de poort van Europa.

Ik ben hier met een groep van tachtig activisten en medewerkers van Amnesty International die bijeen zijn gekomen om te praten over de rechten van vluchtelingen en migranten aan de grenzen van en in Europa. Dat doen we met vertegenwoordigers van verschillende Europese, maar ook de Israëlische, Noord-Afrikaanse en de Turkse sectie.

Aanleiding van deze bijeenkomst is de Europese campagne van Amnesty International “When you don’t exist“, die afgelopen juni is gestart. Amnesty International vraagt aandacht voor de rechten van vluchtelingen en migranten in Italië en op Lampedusa.

Een van de grootste problemen die we hier bespreken is het onderscheppen van vluchtelingen en migranten in internationale wateren. Ook wel externalisation genoemd.  Het is een reeks maatregelen die in de afgelopen jaren door steeds meer Europese landen is uitgevoerd. In een poging om “illegale migratie” van Afrika naar Europa te voorkomen, voeren een aantal Europese landen de grenscontroles buiten hun eigen grondgebied uit. Staten hebben afspraken gemaakt om boten te onderscheppen op zee en de opvarenden terug te sturen naar het land van waaruit zij vertrokken zijn. Daar kunnen zij in de meest vreselijke detentieomstandigheden terecht komen, zonder dat een rechter bepaalt of hun detentie rechtvaardig is. Of zij worden helemaal niet gered als zij zonder water, voedsel of benzine op zee verdwalen.

In 2011 zijn 1500 mensen gestorven in de Middellandse zee. Wij vragen: Europa, waar blijf je?